Publiekstoelichting installatie in de middeleeuwse kerk op de terp van BORNWIRD (Dokkum), 27 mei t/m 26 augustus 2017

FOTO'S zie Werk

____________________________________________________________________________________

VOOR ALTIJD    

installatie - mens en natuur in Fryslân                     

Op het weiland, direct naast de kerk van Bornwird waar de installatie plaatsvindt, zijn ploegsporen gevonden van 4000 jaar geleden. Je kunt daaruit afleiden dat er al veel langer menselijke activiteiten hebben plaatsgevonden. De mens heeft geploeterd voor het bestaan ín de natuur en tégen de natuur maar uiteindelijk altijd mét de natuur. En daar is nu iets misgegaan, in Bornwird, in Fryslân en in Europa. Het geploeter vindt nog altijd plaats maar wel ten koste van natuurlijke waarden die de basis vormen voor nu en voor later. Het gaat ons allen aan. Ieder van ons heeft de verantwoordelijkheid voor mens en aarde maar we hebben we ook allemaal belemmeringen die ons tegenhouden om stappen te zetten naar een hernieuwde samenwerking met de natuur. De installatie biedt ruimte om in stilte en in direct contact met het door mens en natuur ontstane landschap, met de cultuurhistorie van de terp en de sporen van religie, de haast onbenoembare essentie van de wisselwerking tussen mens en natuur op zich in te laten werken.

De installatie is gemaakt door landschapsarchitect en beeldend kunstenaar Hein van Delft. Het Fryske landschap, de cultuurgeschiedenis en de oude kerken vormen de inspiratiebron voor de beelden.

 

HOOP !

Aan beide zijden van de enorme, eeuwenoude marmeren grafsteen waaronder de grietman Aylva en zijn vrouw begraven liggen, is een nieuw graf gemaakt. Het ene graf is gemaakt van klei en symboliseert de ten grave gedragen kwaliteit van de kleigronden  (het gebied waar door de massale overbemesting en door grasmonoculturen het bodem- en waterleven, de kruidenvegetatie en de stand van de weidevogels ecologisch in slechte staat verkeert).  Het andere graf is gemaakt van veen en symboliseert het ten grave dragen van het natte Fryske veenweidegebied  (dit gebied verdwijnt in hoog tempo door verdamping, verdroging en inklinking; door overbemesting en monoculturen van gras verdwijnt het bodem- en waterleven en voelen weidevogels zich niet meer thuis).  In beide graven liggen hoopjes zaden die afkomstig zijn van de klei en van het veen. Deze verwijzen naar de grote herstelkracht van de natuur want de natuur die kan, en die wil wel. 

De grote zandloper die voor het spitsboogvenster staat en die in kleinere vorm is terug te vinden op de marmeren grafsteen refereert aan de christelijke symboliek 'het einde nadert maar er is altijd een nieuw begin' : er is nog hoop, er is nog perspectief. 

 

MONUMENT VOOR DE ONGEBORENEN

Aan de gesloten noordwand hangt een rouwbord zoals je die in veel oude kerken in Fryslân aantreft. Deze borden zijn lange tijd geleden aangebracht om uitdrukking te geven aan rouw. Dit rouwbord is nieuw en laat een Grutto met veel eieren zien. De Grutto kan hier gezien worden als een prominente Fries in een kerk, zoals in de kerken aan de muur meer historische prominente Friezen op een rouwbord afgebeeld zijn. Die Friezen vertegenwoordigen een hele wereld van toen en de Grutto, onze nationale vogel, vertegenwoordigt een hele wereld van nu. Zoals gebruikelijk staat de naam van de overledene op het rouwbord geschilderd: in dit geval wordt bedoeld 'zij die niet geboren hebben mogen worden', ofwel zoals afgebeeld in het Latijn QVI NON NATI SVNT  en  DY’T NET BERNE BINNE in het Frysk.

 

VOOR ALTIJD

Zeven kloostermoppen, grote bakstenen die honderden jaren geleden gebakken zijn en waarmee de kerk is gebouwd, liggen in de koorruimte in een lijn op de vloer. Verspreid ertussen en eromheen liggen rode steentjes, ook van baksteen maar door de inwerking van de natuur in de vorm van grint afgesleten. De mens heeft uit de natuurlijke klei stenen gebakken en gebruikt, de natuur heeft de stenen weer in bezit genomen. Het is een verbeelding van de wisselwerking tussen mens en natuur. De oude bankjes aan het koorhek bieden de gelegenheid om in alle stilte en los van het dagelijkse, jachtige leven de betekenis van het beeld in zich op te nemen. Hiermee refereert de kunstenaar aan de aloude traditie van de contemplatie. Juist oude kerken zoals in Bornwird stonden in deze traditie en boden het gereedschap om in stilte en concentratie inzicht te verwerven dat kan leiden tot het zetten van stappen.

_____________________________________________________________________________________